Udział w postępowaniu pełnomocnika nie wyłącza osobistego udziału strony, a mocodawca stawający jednocześnie z pełnomocnikiem może niezwłocznie prostować lub odwoływać oświadczenia pełnomocnika. Czynność prawna dokonana w granicach umocowania przez pełnomocnika pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Umocowanie pełnomocnictwa opiera się na oświadczeniu woli mocodawcy, które jest składane pełnomocnikowi. Oświadczenie takie powinno być udzielone w formie pisemnej, ewentualnie pełnomocnictwo może być udzielone w toku sprawy na posiedzeniu sądu przez ustne oświadczenie złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu.

Pełnomocnictwo procesowe

W serwisie wzory pism z komentarzem:

• Pozew o rozwód
• Pozew o alimenty
• Pozew o ustalenie ojcostwa i alimenty
• Wniosek o pozbawienie władzy rodzicielskiej
• Wniosek o zawieszenie władzy rodzicielskiej
• Wniosek małżonka o nakazanie wypłacenia mu wynagrodzenia za pracę drugiego małżonka
• Pozew o ustalenie rozdzielności majątkowej
• Pozew o separację

oraz wiele innych, sprawdź w Bazie Wzorów Pism

Wzory pism z komentarzem z zakresu prawa pracy: zobacz więcej
Wzory pism dotyczące postępowania sądowego zobacz więcej

Wyróżniamy dwa zasadnicze rodzaje pełnomocnictwa procesowego:

1) ogólne, które stanowi umocowanie pełnomocnika do prowadzenia spraw w imieniu mocodawcy,
2) szczególne, do dokonywania tylko niektórych czynności procesowych lub prowadzenia poszczególnych spraw, stanowiące umocowanie do prowadzenia tylko tych spraw, które zostały wymienione w treści pełnomocnictwa.


Pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do:

1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich wniesieniem, jako też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy;
2) wszelkich czynności dotyczących zabezpieczenia i egzekucji;
3) udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu;
4) zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie;
5) odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.


Kto może być pełnomocnikiem postępowaniu cywilnym?

1. Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

2. Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nie posiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Osoba prawna prowadząca, na podstawie odrębnych przepisów, obsługę prawną przedsiębiorcy, osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej może udzielić pełnomocnictwa procesowego - w imieniu podmiotu, którego obsługę prawną prowadzi - adwokatowi lub radcy prawnemu, jeżeli została do tego upoważniona przez ten podmiot.

3. W sprawach o ustalenie ojcostwa i o roszczenia alimentacyjne pełnomocnikiem może być również przedstawiciel właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji społecznej, mającej na celu udzielanie pomocy rodzinie. Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, wykaz tych organizacji społecznych.

4. W sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego pełnomocnikiem rolnika może być również przedstawiciel organizacji zrzeszającej rolników indywidualnych, której rolnik jest członkiem.

5. W sprawach związanych z ochroną praw konsumentów pełnomocnikiem może być przedstawiciel organizacji, do której zadań statutowych należy ochrona konsumentów

6. W sprawach związanych z ochroną własności przemysłowej pełnomocnikiem twórcy projektu wynalazczego może być również przedstawiciel organizacji, do której zadań statutowych należą sprawy popierania własności przemysłowej i udzielania pomocy twórcom projektów wynalazczych.


Pełnomocnictwo procesowe wygasa w przypadku:
1) śmierci strony (mocodawcy) albo utraty przez nią zdolności sądowej,
2) śmierci pełnomocnika, utraty przez niego zdolności procesowej lub zdolności zastępowania strony,
3) wypowiedzenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika lub mocodawcę,
4) osiągnięcia celu, dla którego pełnomocnictwo zostało ustanowione,
5) wzajemnego porozumienia między mocodawcą a pełnomocnikiem,
6) upływu czasu, dla którego pełnomocnictwo procesowe zostało ustanowione.

Wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników - z chwilą doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany jest działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba, że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych.

Brak należytego umocowania sąd bierze pod uwagę w każdym stanie sprawy, bowiem stanowi to przyczynę nieważności postępowania (art.379 pkt 2 kpc), jak również podstawę wznowienia postępowania (art. 401 pkt 2 kpc).

Opracował: Marek Feliks
Stan prawny na 1.01.2009r.